Deprem Dalgaları - P - S - R ve L Dalgaları

 

 

DEPREM DALGALARI...

 

 

 

 

 

Primer Dalgalar (Birincil Dalgalar) P Dalgaları:

Adından da anlaşılacağı gibi Odak Noktasında bir deprem patlak verdiğinde yayılan ilk dalga P dalgasıdır. Bir P dalgasının hızı, o bölgedeki yer kabuğunun yoğunluğuna göre değişir ancak ortalama hızı 7km/sn. dir ve oldukça hızlı ilerlerler. Örneğin bir deprem başladıktan sonra ilk beşinci saniyede deprem merkezinden 7x5 = 35km yarıçap uzaklıktaki bir bölge depremi hisseder. 10.saniyeye gelindiğinde ise bu uzaklık 70km ye çıkar. Ancak unutulmaması gereken bir nokta var ki o da P dalgası hızının o bölgenin yapısını göre DEĞİŞTİĞİDİR.

Primer dalgalar parçacık hareketi doğrultusunda ilerlerler, hasar bırakmazlar. Yüzeyi yatay doğrultuda salladıklarından, P dalgasının geçtiği yerlerde sadece sallantı hissedilir. Sadece P dalgasının hissedildiği bölgelerde çoğunlukla hasar oluşmaz.

Seconder Dalgalar (İkincil Dalgalar) S Dalgaları:

Gelelim fasulyenin faydalarına, esas tehlike deprem patlak verdikten sonra S dalgalarının da işin içine girmesiyle başlıyor. S dalgalarının hızı P dalgalarının hızının yarısıdır. Örneğin, bir P dalgasının 7km/sn. hızla ilerleyebildiği bir alanda, S dalgası yaklaşık 3.5km/sn. hızla ilerleyebilir. Deprem patlak verdikten sonra 5. saniyede S dalgası 3.5x5=17.5km yol alabilir. Yani P dalgasının aldığı yolun yarısı kadar.

Şöyle düşünelim:

Bir fayın odak noktasından 18 saniye süren 6.9 büyüklüğünde bir deprem patlak veriyor. Yer kabuğunun ince olduğu bir bölge olsun, yani P=9km/sn. olsun. İlk olarak P dalgaları sahneye çıkar demiştik, dolayısıyla depremin beşinci saniyesinde 9x5=45km yarıçapta bir alan depremi hisseder. 18. saniyede ise 9x18=162 kilometre ötede deprem hissedilir. Yani bu deprem ta 162 km öteden hissedilebilir. Edinilen bilgilerden bu sonuç çıkartılıyor.

S dalgaları ise depremin 5. saniyesinde 5x4.5= 22,5 km öteye kadar etki eder. Yani bu bölge hasar alır. Deprem bitene kadar düşünün, 18x4.5= 81 km ye kadar hasar bırakır. Dediğim gibi tabi ki de bu koşullar değişir.

Love ve Rayleigh Dalgaları:

Sahneye en son bu ikili çıkıyor. Biraz fazla mıymıntı oldukları kesin, S dalgalarından bile yavaş ilerliyorlar. Anlamadığım tek nokta, bazı kaynaklar R ve L dalgalarının S dalgalarının yüzeye yansıması olarak gösterirken bazı kaynakların R ve L dalgalarını bağımsız dalgalar olarak göstermesi. Ama bildiğim bir nokta, özellikle R dalgası, S'den daha ağır hasar bırakıyor.

 

Şimdi gerçek bir örnekle anlatalım:

17 Ağustos Gölcük Depremine bakalım. Tahminen P dalgaları 6km hızla ilerlesin. Deprem 45 saniye sürdüğüne göre, Gölcük depremi 45x6= 270 km öteden hissedilebilir. Tabi ki bu rakam tahmini. S dalgaları ise 45x3=135 km öteye etki eder. Yani Gölcük depremi yaklaşık olarak 540km ÇAPLI bir alandan hissedildi. Ve 270km ÇAPLI bir alanda hasara neden oldu...

 

Not: Bilgilerimde yanlışlık varsa konuyla ilgilenen bilgili arkadaşların mesajlarını bekliyorum...

Yorum Yaz